Hypertensie | interne.nl

Acuut / Calculator

Hypertensief spoedgeval - interne.nl

Richtlijnen

UpToDate

Gerelateerde onderwerpen

Extra Informatie

* Aanvullend ter illustratie en voor educatieve doeleinden. Mogelijk niet volledig of up-to-date. Gebruik altijd de officiële richtlijnen.

Hypertensie is een chronische aandoening waarbij de bloeddruk verhoogd is boven de normaalwaarden. Volgens de Nederlandse richtlijnen wordt hypertensie gedefinieerd als een systolische bloeddruk van ≥140 mmHg en/of een diastolische bloeddruk van ≥90 mmHg bij metingen in de spreekkamer, of ≥135/85 mmHg bij thuismeting.

Primaire (essentiële) hypertensie (90-95% van de gevallen)
– Multifactorieel bepaald (genetisch en omgevingsfactoren)
Secundaire hypertensie (5-10% van de gevallen, te overwegen bij jonge patiënten of therapieresistente hypertensie), oorzaken o.a.
– Nierziekten (chronische nierziekte, renovasculaire hypertensie)
– Endocriene oorzaken: Primair hyperaldosteronisme (Conn-syndroom), Feochromocytoom, Syndroom van Cushing, Hyperthyreoïdie of hypothyreoïdie
– Medicatie-geïnduceerd: NSAID’s, corticosteroïden, orale anticonceptiva, decongestiva
– Obstructieve slaapapneu (OSAS)
– Coarctatio aortae

In samenwerking met Nick van Es:

Anamnese:

Voorgeschiedenis: hypertensie, hart- en vaatziekten, nierziekten, pre-eclampsie
Eerdere bloeddrukwaarden en reactie op eerdere therapie (effectiviteit, compliance en bijwerkingen)
Familieanamnese (hart- en vaatziekten, hypercholesterolemie, nierziekten)
Intoxicaties: roken + alcohol + drugs (amfetamine)
Dieet, zoutinname (>6 gram (=100 mmol) per dag), dropinname (ca. 100 gram per dag geeft hypertensie), zoethoutthee (enkele liters per dag geeft hypertensie), Fisherman's friend
Medicatie: NSAID, Otrivin, OAC
Beweging
Klachten:
- Neurologisch: hoofdpijn, syncope, duizeligheid, visusklachten, cognitieve stoornissen
- Cardiovasculair: pijn op de borst, dyspnoe, orthopneu, nycturie, oedeem, palpitaties, claudicatio
- Urogenitaal: polyurie, hematurie
Secundaire oorzaken:
- Cushing: spierzwakte, recente diabetes, gewichtstoename, striae
- Feochromocytoom: aanvalsgewijze klachten van hoofdpijn, palpitaties, angst-/paniek, bleek zien, zweten
- Coarctatio aortae: snel spierkrampen na inspanning
- OSAS: Snurken / apneus (STOP-BANG criteria, verwijs bij intermediair risico)
- Hyperthyreoidie: gejaagd, gewichtsverlies, diarree
- Hyperaldosteronisme: tetanie (bij hypokaliëmie)

Lichamelijk onderzoek:

Cushingoide kenmerken, lengte, gewicht, bloeddruk links en rechts, hartfrequentie, palpatie schildklier, harttonen, ictus hart palperen, crepitaties longen, vaatgeruizen abdomen, pulserende zwelling abdomen, pulsaties en vaatgeruizen aan extremiteiten
Bloeddrukmeting:
- Manchet:
  - Slanke volwassenen/adolescenten: kleine manchet (10-12 x 18-20 cm)
  - BMI <25 kg/m2: standaardmanchet (12-13 x 26-30 cm)
  - BMI >25 kg/m2: grote manchet (12-13 x 35-40 cm)
  - Te klein = overschatting (5-20 mmHg), te groot = onderschatting (ca. -5 mmHg). Zie ook hier.
- Spreekkamermeting:
  - Meet na 5 minuten rust, zittend, met arm rustend op tafel.
  - Verricht drie metingen aan één arm, meet door tot verschil aan één arm <5 mmHg is voor systole en diastole (maximaal 6x meten). Neem het gemiddelde van de laatste twee metingen.
  - Meet eerst niet-dominante arm, dan dominante arm en dan eventueel weer niet-dominante arm.
  - Meet door tot het verschil in laatste 2 metingen <10 mmHg is (een verschil >15-20 mmHg wordt als relevant beschouwd, denk aan atherosclerotische stenose, grote vaten vasculitis of coarctatio)
  - Gebruik niet-dominante arm voor vervolgmetingen indien verschil <10 mmHg. Indien verschil >10 mmHg: gebruik arm met hoogste bloeddruk.
  - Bron: lokaal protocol Amsterdam UMC
- Witte-jassen effect: Verschil >20/10 mmHg tussen de op het spreekuur gemeten bloeddruk en de bloeddruk thuis
- Orthostase:
  - Liggend na 5 minuten
  - Na 1 minuut staan
  - Na 3 minuten staan
  - Definitie: vermindering van de bloeddruk systolisch van ≥ 20 mmHg of diastolisch ≥10 mmHg binnen 3 min staan
- Thuismeting: 2x per dag 2 metingen gedurende ten minste 3 dagen, maar liever 7 dagen
- 24-uurs meting:
  - Dag/nachts: bloeddruk is 's nachts 10-25% lager dan overdag
  - Geen dipping: slapeloosheid, OSAS, diabetes mellitus, hartfalen, nierinsufficiëntie, ouderen, Afrikaanse afkomst, secundaire hypertensie (hyperaldosteronisme, hypercortisolisme, nierarteriestenose)
  - Reversed dipping: autonoom falen (diabetes mellitus, M. Parkinson), timing medicatie-inname

Aanvullend onderzoek:

Basisdiagnostiek voor primaire hypertensie:
- Natrium, kalium (hypokaliëmie kan aanwijzing zijn voor hyperaldosteronisme), kreatinine, eGFR
- Glucose en HbA1c (screening op diabetes)
- Lipidenprofiel (dyslipidemie als cardiovasculaire risicofactor)
- Urineonderzoek: urinesediment, albumine/creatinine-ratio
- 24-uurs urine: laagdrempelig verrichten (en bij voorkeur meermaals vanwege dag-tot-dag variatie) om inschatting te verkrijgen van natriuminname (en eiwit en kreatinine)
- ECG: doorgemaakte ischemie, linker ventrikelhypertrofie? (teken van langdurige hypertensie)
Indien secundaire hypertensie wordt vermoed (zie ook tabel Klinische clues secundaire hypertensie):- Renovasculaire hypertensie → Duplex nierarteriën of CT/MR-angiografie
- Hyperaldosteronisme → Aldosteron/renine-ratio
- Feochromocytoom → Metanefrines in plasma of urine
- Cushing-syndroom → dexamethason suppressietest, zo nodig te bevestigen dmv 24-uurs urine op cortisol en mid-night cortisol in speeksel
- Slaapapneu → Polysomnografie

In samenwerking met Nick van Es:

Verschil in bloeddruk tussen typen meting

Let op: de spreekkamermeting dient gebruikt te worden voor de risicoinschatting en streefwaarden, dus reken om indien nodig

Streefwaarden
- Patiënt ≤70 jaar: streef naar <140 mmHg of <130 mmHg indien medicatie goed verdragen wordt en hoog risico HVZ
- Niet-kwetsbare oudere >70 jaar: streef naar <150 mmHg of <140 mmHg indien medicatie goed verdragen wordt en hoog risico HVZ
- Kwetsbare oudere >70 jaar: streef naar 120-150 mmHg en diastolische bloeddruk >70 mmHg
- Volgens ESC: streven naar diastolische bloeddruk <80 mmHg bij alle patiënten

Behandelindicaties
- >180 mmHg: altijd starten
- <180 mmHg: starten op geleide van risico op HVZ:
- Zeer hoog risico HVZ én boven streefwaarde: behandelen
- Hoog risico HVZ én boven streefwaarde: overweeg behandelen
- Laag tot matig risico HVZ én boven streefwaarde: eventueel behandelen

Niet medicamenteus
- Voldoende beweging (30 minuten per dag gedurende ten minste 5 dagen per week). Bloeddrukdaling ~2 mmHg.
- Afvallen (BMI <30 kg/m2, bij voorkeur <25 kg/m2). Gewichtsreductie 10% geeft bloeddrukdaling ~10 mmHg
- Dieet: plantaardig, veel fruit/groente, geen verzadigde vetten, weinig rood vlees. Bloeddrukdaling ~3/2 mmHg.
- Weinig alcohol (<14 EH/week voor mannen, <7EH/week voor vrouwen)
- Niet roken
- Zoutinname <6 gram per dag (24-uurs natrium in mmol/L gedeeld door 17 = aantal gram zoutinname, dus ~6 gram is 100 mmol/L en 12 gram is ~200 mmol/L), indien therapieresistentie streven naar <2 gram. Bloeddrukdaling 4-8 mmHg.
- Streven naar hoge kaliuminname (= antihypertensief)
- Verwijs zo nodig naar diëtist
- Bariatrische chirurgie

Medicamenteus
- zie richtlijnen voor de meest actuele adviezen. Onderstaand is een leidraad:
- Start direct met combinatietherapie (ACEi/ARB + calciumantagonist of diureticum), tenzij mild verhoogde bloeddruk, kwetsbare patiënt, symptomatische orthostatisce hypotensie of leeftijd >=85 jaar.
- Zoveel mogelijk combinatiepreparaten gebruiken.
- Overweeg beta-blokkers alleen bij specifieke indicatie zoals hartfalen, coronairlijden, atriumfibrilleren of jonge vrouwen met (geplande) zwangerschap
- Instrueer de patiënt met chronische nierschade, hartfalen of diabetes mellitus die RAS-remmers, diuretica en/of NSAID’s gebruiken, contact op te nemen met de huisartsenpraktijk in geval van hoge koorts, fors braken of forse diarree.
- Klinische situaties
  - Geen comorbiditeit:
    - ACEi, ARB of calciumantagonist
    - Indien snelle daling gewenst: calciumantagonist
    - Zwarte personen: thiazidediuretica en calciumantagonisten. NB: reageren ook goed op ACEi/ARB indien gecombineerd met diuretica
    - Zwangerschap: methyldopa, labetalol of metoprolol, nifedipine of verapamil
  - Comorbiditeit:
    - Microalbuminurie/proteïnurie: ACEi of ARB
    - Diabetes mellitus: ACEi of ARB
    - Hartfalen: ACEi of ARB, beta-blokker, thiazidediureticum, spironolaction (NB: geen verapamil of diltiazem)
    - Atriumfibrilleren: beta-blokker, verapamil of diltiazem, ACEi of ARB, spironolacton
    - Coronarialijden of myocardinfarct: beta-blokker, ACEi of ARB
    - Angina pectoris: beta-blokker of calcium-antagonist
    - Perifeer vaatlijden: ACEi

Feedback formulier

Is er een link kapot of verouderd?
Suggesties voor extra informatie voor dit artikel?

Vul dit formulier in en je hebt bijgedragen aan het up-to-date houden van interne.nl

Invullen