Bijnierschorsinsufficiëntie

Acuut / Calculator

* Aanvullend ter illustratie en voor educatieve doeleinden. Mogelijk niet volledig of up-to-date. Gebruik altijd de officiële richtlijnen.

- Primaire bijnierschorsinsufficiëntie: auto-immuun (M. Addison), infectieuze adrenalitis, na beiderzijdse adrenalectomie, bilaterale bijnierbloeding, bilaterale bijniermetastasen (m.n. long, maag, mamma, colon), infiltratieve ziekten (sarcoïdose, amyloïdose, hemochromatose), medicamenteus (immuun checkpoint inhibitors, ketoconazol), adrenogenitaal syndroom, bijnierhypoplasie.

- Secundaire (centrale) bijnierschorsinsufficiëntie: oorzaken in hypofyse: tumor, operatie, bestraling, infecties, infiltratieve ziekten (o.a. lymfocytaire hypofysitis, hemochromatose, sarcoïdose, histiocytose X, granulomatose met polyangiitis, tuberculose), apoplexie, syndroom van Sheehan, medicamenteus (immuun checkpoint inhibitors), hoofdtrauma, genetisch.

Lichamelijk onderzoek:
Hyperpigmentatie van huid en/of slijmvliezen (door stimulatie melanocortinereceptoren door hoog ACTH), vitiligo (bij 10-20% van patiënten met Addison), gewicht, bloeddruk

Aanvullend onderzoek:
- Lab: vaak hyponatriemie (70-80%), en hyperkaliemie (40%), soms hypoglycemie
- Ochtendcortisol (afname tussen 8 en 9 uur 's ochtends):
- - <150 nmol/L: patiënt kan een bijnierschorsinsufficiëntie hebben, verwijs naar endocrinologie en overweeg (afhankelijk van de symptomen en in overleg met endocrinoloog) alvast medicatie te starten
- - 150 - 300 nmol/L: kans op bijnierschorsinsufficiëntie is onduidelijk, overweeg test te herhalen of te overleggen met endocrinoloog
- - >300 nmol/L: bijnierschorsinsufficiëntie is zeer onwaarschijnlijk

- Functietesten: ACTH stimulatietest (SynACTHen test), insuline tolerantietest (ITT), metyrapon test
- Op indicatie: bij auto-immuun adrenalitis: HbA1c, TSH, vrij T4, anti-TPO, ferritine, plasma-renine activiteit, anti-TTG (+ IgA), vitamine B12, anti-IF, anti-parietale cellen, side-chain cleavage antistoffen (bij vrouwen <40 jaar voor POF)

Normale cortisolproductie door bijnier: 5-10 mg/m2 BSA/dag
Suppletie: hydrocortison ca. 15-25 mg/dag verdeeld over 2 tot 4 doses (bv. 10-5 mg of 10-5-5 mg).
Eventueel hydrocortison modified release 1x per dag.
Indien primaire bijnierschorsinsufficiëntie: ook fludrocortison 0.05-0.20 mg/dag en voldoende zoutinname. Dosering o.b.v. bloeddruk en kalium.

Is er een link kapot of verouderd?
Suggesties voor extra informatie voor dit artikel?

Vul dit formulier in en je hebt bijgedragen aan het up-to-date houden van interne.nl