Bijnierschorsinsufficiëntie

Acuut

Richtlijnen

UpToDate

Gerelateerde onderwerpen

interne.nl extra informatie*

 

Regulatie cortisol en aldosteron secretie (bron)

Etiologie

  • Primaire bijnierschorsinsufficiëntie: auto-immuun (M. Addison), infectieuze adrenalitis, na beiderzijdse adrenalectomie, bilaterale bijnierbloeding, bilaterale bijniermetastasen (m.n. long, maag, mamma, colon), infiltratieve ziekten (sarcoïdose, amyloïdose, hemochromatose), medicamenteus (immuun checkpoint inhibitors, ketoconazol), adrenogenitaal syndroom, bijnierhypoplasie.
  • Secundaire (centrale) bijnierschorsinsufficiëntie: oorzaken in hypofyse: tumor, operatie, bestraling, infecties, infiltratieve ziekten (o.a. lymfocytaire hypofysitis, hemochromatose, sarcoïdose, histiocytose X, granulomatose met polyangiitis, tuberculose), apoplexie, syndroom van Sheehan, medicamenteus (immuun checkpoint inhibitors), hoofdtrauma, genetisch.
  • Steroïdgeïnduceerde (tertiaire) bijnierschorsinsufficiëntie

Anamnese:

  • Moeheid, gebrek aan energie, futloosheid
  • Misselijkheid en braken
  • Verminderde eetlust
  • Gewichtsverlies
  • Hypotensie
  • Zouthonger
  • Donkere verkleuring van de huid en/of tandvlees
  • Pijnlijke spieren en gewrichten
  • Somberheid
  • Gebrek aan concentratie en aandacht en geheugenproblemen

 

Lichamelijk onderzoek:

  • Hyperpigmentatie van huid en/of slijmvliezen (door stimulatie melanocortinereceptoren door hoog ACTH), vitiligo (bij 10-20% van patiënten met Addison), gewicht, bloeddruk

 

Aanvullend onderzoek:

  • Lab: vaak hyponatriemie (70-80%), en hyperkaliemie (40%), soms hypoglycemie
  • Op indicatie: bij auto-immuun adrenalitis: HbA1c, TSH, vrij T4, anti-TPO, ferritine, plasma-renine activiteit, anti-TTG (+ IgA), vitamine B12, anti-IF, anti-parietale cellen, side-chain cleavage antistoffen (bij vrouwen <40 jaar voor POF)
  • Functietesten: ACTH stimulatietest (SynACTHen test)insuline tolerantietest (ITT)metyrapon test

Behandeling

In samenwerking met Nick van Es:

  • Normale cortisolproductie door bijnier: 5-10 mg/m2 BSA/dag
  • Suppletie: hydrocortison ca. 15-25 mg/dag verdeeld over 2 tot 4 doses (bv. 10-5 mg of 10-5-5 mg).
  • Eventueel hydrocortison modified release 1x per dag.
  • Indien primaire bijnierschorsinsufficiëntie: ook fludrocortison 0.05-0.20 mg/dag en voldoende zoutinname. Dosering o.b.v. bloeddruk en kalium.

Feedback formulier

Is er een link kapot of verouderd?
Suggesties voor extra informatie voor dit artikel?
Vul dit formulier in en je hebt bijgedragen aan het up-to-date houden van interne.nl

Last updated byAstrid Newsum on 3 July 2023
294 reads